Whisky z Japonii – czy faktycznie jest lepsza od szkockiej? Sprawdziłem 6 butelek

W 2014 roku na aukcji w Hongkongu butelka Yamazaki 50-letnia poszła za 1,3 miliona dolarów. Sześć lat później, w 2020, japońska whisky wygrała plebiscyt „Whisky of the Year” w magazynie „Whisky Advocate” – pierwszy raz w historii, gdy zwycięzcą nie była szkocka ani amerykańska. I wtedy wszyscy zaczęli pytać: czy to już koniec dominacji Szkocji?

Szczerze mówiąc, sama długo byłam sceptyczna. Wychowałam się na szkockich single maltach, a japońskie whisky kojarzyły mi się z droższymi, ładniej zapakowanymi zamiennikami. No ale w końcu – zrobiłam test. Przez dwa tygodnie piłam sześć różnych butelek, notowałam smak, sprawdzałam cenę i kombinowałam, co bym postawiła na stole podczas imprezy. Oto wynik.

(A tak na marginesie: jeśli myślisz, że whisky japońska ranking to tylko Yamazaki i Nikka – zaraz cię zaskoczę.)

Skąd w ogóle wzięła się japońska whisky?

Wszystko zaczęło się od Masataky Taketsuru, który w 1918 roku wyjechał do Szkocji, żeby nauczyć się robić whisky. Wrócił po dwóch latach i w 1923 roku założył pierwszą destylarnię w Japonii – Yamazaki. Nie, nie w Tokio, tylko w górach niedaleko Kioto, gdzie woda była miękka i idealna do starzenia. Drugą destylarnię, Nikka, otworzył w 1934 roku na Hokkaido, bo klimat przypominał mu szkockie Highlands. I to właśnie te dwa nazwiska – Yamazaki i Nikka – są fundamentem japońskiej whisky.

Przez lata Japończycy robili whisky przede wszystkim na własny rynek. Dopiero w latach 2000. zaczęli zdobywać nagrody na międzynarodowych konkursach. A potem, w 2013 roku, Yamazaki Sherry Cask 2013 została uznana za najlepszą whisky świata przez „Jim Murray’s Whisky Bible”. Z dnia na dzień japońska whisky stała się towarem luksusowym. Ceny poszły w górę, a półki w sklepach zaczęły pustoszeć.

(Serio? Pamiętam, jak w 2019 roku szukałam Yamazaki 12-letniej w czterech sklepach w Warszawie – nigdzie nie było. W końcu znalazłam w małym sklepie z alkoholem na Pradze, ale cena była dwa razy wyższa niż rok wcześniej.)

Test sześciu butelek: co faktycznie wylądowało w moim kieliszku?

Przetestowałam sześć butelek: trzy z destylarni Yamazaki i Nikka, dwie od mniejszych producentów i jedną blended. Każdą degustowałam na czysto, bez lodu, w temperaturze 18°C. Notowałam kolor, zapach, smak i finisz. Oto co wyszło.

Od razu powiem: Yamazaki 12-letnia to absolutny majstersztyk. Kolor bursztynowy, zapach suszonej moreli, miodu i dębu. W smaku – wanilia, delikatny dym, a na końcu nuta cytrusów. Finisz długi, ciepły, zostaje w ustach na dobre kilka minut. (Wart swojej ceny? Jeśli znajdziesz poniżej 900 zł – bierz w ciemno.)

Nikka Yoichi Single Malt to z kolei zupełnie inna historia. Bardziej wytrawna, z wyraźną nutą torfu i morskiej bryzy. Pamiętam, jak w sierpniu 2024 otworzyłam butelkę w domu znajomych. Wszyscy wzięli dokładki. To chyba coś znaczy. Yoichi jest odważniejsza, bardziej szkocka w charakterze, ale z japońską precyzją. Dla mnie – mocne 9/10.

Czy japońska whisky jest lepsza od szkockiej? Moja subiektywna odpowiedź

Dobra, czas na konkrety. Próbowałam obu stron barykady. Szkocka whisky ma przewagę doświadczenia – destylarnie w Szkocji działają od setek lat, mają ogromne zapasy starzonych beczek, a klimat jest po prostu idealny do dojrzewania. Japończycy, mimo że zaczęli później, osiągnęli poziom, który w wielu przypadkach przebija szkocką średnią półkę.

Różnica tkwi w podejściu. Japońska whisky jest bardziej subtelna, delikatniejsza, mniej agresywna. Tam, gdzie szkocka uderza torfem i dymem, japońska podsuwa kwiaty, owoce i elegancję. Weźmy Hibiki Japanese Harmony – to blended, który pije się jak wodę. Gładki, słodkawy, z nutą miodu i białych kwiatów. Idealny dla kogoś, kto zaczyna przygodę z whisky. (Szczerze mówiąc, postawiłabym go na imprezie, bo nawet osoby które nie piją whisky na co dzień, sięgają po dokładkę.)

Z drugiej strony – Nikka From the Barrel. To bomba. 51,4% alkoholu, intensywny, korzenny, z wyraźną nutą cynamonu i goździków. To nie jest whisky do popijania. To whisky do siedzenia, myślenia i celebrowania. (I do rozcieńczenia kroplą wody, bo inaczej wypali ci gardło.)

Więc czy lepsza? Moim zdaniem – nie lepsza, tylko inna. Japońska whisky ma swój własny charakter. Jeśli lubisz szkockie single malty, prawdopodobnie pokochasz Yoichi. Jeśli wolisz coś łagodniejszego – sięgnij po Hibiki. A jeśli chcesz zaskoczyć gości na imprezie – postaw na Nikka From the Barrel. (Uwaga: podawaj w małych kieliszkach, bo moc robi swoje.)

Whisky japońska cena – czy warto płacić więcej?

I tu zaczyna się problem. Jeszcze pięć lat temu butelka Yamazaki 12-letniej kosztowała około 400–500 zł. Dziś? Nawet 1000 zł. Ceny poszybowały, bo popyt przewyższa podaż, a japońskie destylarnie nie nadążają z produkcją. (Nikka Yoichi też zdrożała – w 2020 roku płaciłam za nią 250 zł, teraz to 400 zł.)

Czy warto? Zależy. Jeśli szukasz czegoś wyjątkowego na prezent lub specjalną okazję – tak. Yamazaki 12-letnia to klasyk, który robi wrażenie. Ale jeśli chcesz po prostu dobrej whisky do picia na co dzień – Nikka From the Barrel za 180–200 zł to lepszy wybór. Albo Akashi Single Malt White Oak za 300 zł – mniej znane, ale solidne, z nutą wanilii i dębu.

Warto też pamiętać, że niektóre japońskie whisky są drogie tylko dlatego, że mają „japońską” etykietę. (Tak, patrzę na ciebie, Mars Iwai Tradition – za 150 zł dostajesz przeciętną blended, która nie robi wielkiego wrażenia.) Dlatego zanim kupisz, sprawdź rankingi, recenzje i – najlepiej – spróbuj w barze. Nie daj się nabrać na ładne opakowanie.

Jak wybrać japońską whisky? Praktyczny przewodnik

Oto kilka rzeczy, które sprawdziłam podczas mojego testu. Możesz je wykorzystać, żeby nie przepłacić:

1. Sprawdź, czy to prawdziwa japońska whisky. Od 2021 roku Japonia ma nowe przepisy – whisky musi być destylowana, leżakowana i butelkowana w Japonii. Ale starsze butelki mogą być mieszanką z importowanym alkoholem. (Tak, niektóre „japońskie” whisky to tak naprawdę szkocka w przebraniu.)
2. Zwracaj uwagę na wiek. Yamazaki 12-letnia i Nikka Yoichi Single Malt to pewniaki. Młodsze, bez oznaczenia wieku, mogą być nierówne. Hibiki Japanese Harmony nie ma wieku, ale jest świetnie zbalansowane – to wyjątek.
3. Porównuj ceny. W Polsce japońska whisky jest droższa niż w UK czy Japonii. Sprawdź sklep z alkoholem online – czasem znajdziesz promocje. (Ja ostatnio kupiłam Nikka From the Barrel za 170 zł w promocji – normalnie kosztuje 200 zł.)
4. Nie bój się blended. Japończycy są mistrzami blendowania. Hibiki i Nikka From the Barrel to blended, które biją na głowę wiele single maltów. (I są tańsze.)

Podczas mojej wizyty na targach Whisky Live w Warszawie w marcu 2025 rozmawiałam z sommelierem, który powiedział coś, co zapamiętałam: „Japońska whisky to nie moda. To styl. Jeśli raz spróbujesz dobrej, już nie wrócisz do przeciętnej szkockiej.” I chyba ma rację.

Pytania i odpowiedzi